Okumada Anlamayı Geliştiren 5 Yöntem



‘Okumayı bilenler iki defa görürler.’ Menandros (M.Ö 4. yy)


Görüntüleme teknolojileri sayesinde artık okuma yaparken beynimizde hangi bölgeler aktive oluyor bunları biliyoruz. Okuma sırasında neler oluyor? Öncelikle bunu öğrendiğinizde okumanızın nasıl daha iyi hale geleceğini de öğrenirsiniz. Bu hem çocuklarınız hem de sizin için geçerli. Okuma, konuşma gibi doğuştan gelen, kendiliğinden gelişen bir süreç değildir. Okuma bir buluş olduğundan üzerine çalışma yapılarak geliştirilebilir. Okuma sayesinde beynin düşünceleri biraraya getirerek yeni çıkarımlar oluşturur ve entelektüel gelişim de etkilenir. Okuma sadece teknik bir olay değil aynı zamanda ve en önemlisi kim olduğunuz ve kim olabileceğinizi belirleyen entelektüel bir süreçtir. Okumayla beynin sağ ve sol yarıküresi arasındaki bağlantılar gelişir ve güçlenir. Aynı zamanda yeni bağlantı yolları oluşur. 


Böylelikle;


• Düşünme, alternatifli düşünme

• Hissetme, hem kendi hissini hem de diğerlerinin neler hissettiğini anlama

• Çıkarım yapma, neden sonuç ilişkilerini kısa sürede fark etme 

• Anlam oluşturma gelişir. 


Okuma sırasında harflerin değişik kombinasyonlarının bir araya gelmesiyle oluşan kelime kodları çözülürken beyninizde de anlam kümeleri gelişir ve birleşen kelimeler yepyeni anlamların oluşmasını sağlar. Okuma tam bir sanat gibi sizi beklenmedik yolculuklara çıkaran, bilginizi geliştiren, hayal gücünüzü serbest bırakan, ne olduğunuzu ve ne olabileceğinizi size gösteren bir yetkinliktir.


Okuma sırasında ne oluyor?


Okuma sırasında gözler soldan sağa doğru kısa sıçramalar yaparak hareket eder. Durduğu sırada görüntülenen kelimeleri beynin görme merkezine iletir. Çok kısa süre durakladığı (yaklaşık 0.25 saniye) bu olaya ‘fixation’ denir. Göz yine hareketine devam ederek diğer kelime veya kelime gruplarına bakmaya devam eder. Buna gözün sıçraması ya da ‘saccade’ denir. Gözün bu hareketleri ile görüntülenen kelimeler okumanın teknik, fizyolojik boyutunu oluşturur. Anlamak, çıkarım yapmak gibi düşünsel aktiviteler içinse beyinde farklı bölümler aktif hale geçer. 


Anlamanın gelişmesi için öneriler


1. Sözlük çalışması yapın. Her gün sözlükten bir sayfa kelime ve anlamını okuyun. Zamanla kelime bilginiz gelişir. Türk Dil Kurumu’nun günde iki kelime uygulamasına kayıt olun. (bilgi@tdk.gov.tr adresine günde 2 kelime uygulamasına kayıt olmak istiyorum diyerek kayıt olabilirsiniz.)


2. Anlamak önceden bildiğiniz düşünce sistemi üzerine inşa edilen bir yapılanmadır. Oysa hazır bulunuşluk önemli olmakla birlikte yazarın bakış açısını anlamanız sizin için ezber bozan bir durumdur. Dolayısıyla öncelikle kendi bildiklerinizi bir yana bırakıp yazarın düşüncesi ne olabilir diye önyargısız okuma yapmak ‘anlam çerçevenizi’ geliştirir. 


3. Anlamak yalnızca kelimelerle gerçekleşmez. Kavrama, bağlantı kurma, kültürle de doğrudan ilgilidir. Bir İngiliz için farklı anlama gelen bir yazı diğer bir milletten okuyucu için farklı olabilir. Dolayısıyla her gün kültür edinmeye de vakit ayırmak anlamayı geliştiren durumlardan biridir. 


4. Okuduğunu anlama, dilde ve düşüncede olan bir ilerlemedir. Bu sebeple okuduğunuz yazıda yazarın nasıl bir dil kullandığı, yazı stilinin ne olduğunu, hangi argümanları öne çıkardığı ile ilgili dışarıdan yapılan bir gözlem anlamayı kolaylaştırır. 


5. Anlam çerçevesinin oluşması için de iki önerimi uygulayabilirsiniz. 


• Yazıyı anlamaya çalışmak

• Yazarı anlamaya çalışmak 

Aynı yazarın farklı eserlerini okursanız yazarın düşünce örgüsünü daha kolay çözmeye başlarsınız. 

Farklı yazarların aynı konulardaki eserlerini okursanız yazıların içeriklerinin nasıl oluşturulduğunu daha iyi anlarsınız. 


Öznur Karaeloğlu


Bilgi almak istediğiniz konular ve önerileriniz için:

E-mail: oznur@oznurkaraeloglu.com

instagram.com/oznurkaraeloglu


 

Paylaş