LGS’de Paragraf Sorularını Hızlı Anlayın

“Hocam, paragraf sorularını biliyorum ama süre yetmiyor.” Bu cümleyi her yıl onlarca LGS öğrencisinden ve velisinden duyuyorum. Çoğu zaman da ardından aynı istek geliyor: “Biraz hızlı okuma çalışalım, yetişsin.”

Oysa 19 yıllık deneyimimde süresi yetmeyen öğrencilerin büyük çoğunluğunun sorunu gözlerinin yavaşlığı değil, anlamanın yavaşlığı olduğunu gördüm. Metni okuyor ama ne okuduğunu tam kavrayamadığı için geri dönüyor, soruya tekrar bakıyor, yine metne dönüyor. Süre okumaya değil, bu gidip gelmelere harcanıyor. Üstelik sürekli bölündüğü için kafa karışıklığı artıyor.

Süre nereye gidiyor?

LGS’nin sözel bölümünde öğrenci 75 dakikada 50 soru çözüyor ve bunların 20’si Türkçe. Türkçe soruların büyük kısmı paragraf temelli üstelik İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve İngilizce soruları da artık uzun metinler ve yorum gerektiren öncüllerle geliyor. Yani okuduğunu anlama, sadece Türkçe dersinin değil bütün sözel bölümün ortak becerisi halinde.

Bir öğrencinin paragraf çözerken nasıl çalıştığını izlediğimde genellikle şu tabloyu görüyorum:

• Geri dönüşler: Satırın sonuna geldiğinde başını unutmuş oluyor, aynı satırı iki üç kez okuyor.
• Kelime kelime okuma: Göz her kelimede duruyor, cümle bir bütün olarak zihinde canlanmıyor.
• Dikkat kopmaları: Metnin ortasında aklı başka yere gidiyor, fark ettiğinde paragrafı baştan okuyor.
• Soru kökünü atlamak: “Değinilmemiştir”, “çıkarılamaz” gibi olumsuz ifadeleri kaçırıyor, doğru bildiği soruyu yanlış yapıyor.

Bu tabloya “hızlı okuma” ile müdahale etmeye çalışmak, el freni çekilmiş bir arabada gaza basmaya benzer. Önce freni bırakmak gerekir.

Hız, anlamanın doğal sonucudur

Beynimiz anlamı kelimelerden değil, kelime gruplarından ve bağlamdan kurar. Okuduğunu anlayan bir öğrenci metni zihninde canlandırır, ana fikri yolda yakalar ve soruya geldiğinde metne geri dönmesi gerekmez. Bu yüzden Mind On Method’da hızı tek başına hedeflemiyoruz: dikkat, odaklanma, algı ve anlama becerilerini birlikte çalışıyoruz. Hız bu bütünün içinde kendiliğinden geliyor.

Evde bugün başlayabileceğiniz 5 çalışma

1. Önce soru kökünü okuyun. Paragrafa geçmeden soru kökünü okuyup altını çizin. Böylece öğrenci metne ne aradığını bilerek girer.
2. Paragrafı bir cümleyle özetleyin. Her paragraf sorusundan sonra “Bu metin ne anlatıyordu?” sorusunu tek cümleyle yanıtlamak, ana fikri bulma becerisini hızla geliştirir.
3. Geri dönüşleri sayın. Öğrenci okurken parmağını ya da kalemini satır boyunca gezdirsin ve geri dönmek zorunda kaldığı yerleri işaretlesin. Farkındalık, geri dönüşleri azaltmanın ilk adımıdır.
4. Kısa ama düzenli okuyun. Her gün 20 dakika, sevdiği türden bir kitap okumak; haftada bir gün üç saat test çözmekten daha çok işe yarar. Okuma kası düzenli çalıştıkça güçlenir.
5. Süreyi değil doğruyu ölçün. İlk haftalarda süre tutmak yerine doğru sayısını takip edin. Anlama oturdukça süre zaten kısalacaktır.

Veliler için küçük bir not

Sınav yaklaştıkça çocuklarımızı “Daha hızlı ol” diye sıkıştırmak çok doğal bir refleks. Ancak baskı altında okuyan bir zihin daha çok geri döner, daha çok kaçırır. Çocuğunuza zaman yerine anlamaya odaklanabileceği sakin bir alan açtığınızda, hızın da arkasından geldiğini göreceksiniz.

Çocuğunuzun okuma hızını ve okuduğunu anlama düzeyini merak ediyorsanız, ücretsiz okuma testimizle birkaç dakikada bir fikir edinebilirsiniz. Daha ayrıntılı bir değerlendirme ve kişisel bir çalışma planı için birebir ders başvuru formunu doldurabilirsiniz.

Sevgilerimle

Öznur Karaeloğlu